Anna Mostowska należy do najbardziej interesujących i jednocześnie wciąż niedocenianych postaci polskiej literatury przełomu XVIII i XIX wieku. Pisarka żyjąca w latach około 1759–1813 pozostawiła po sobie utwory sytuujące się na pograniczu sentymentalizmu, preromantyzmu i rodzącej się literatury gotyckiej. „Zamek Koniecpolskich”, opublikowany po raz pierwszy w roku 1806 w wileńskiej drukarni Józefa Zawadzkiego, pozostaje dziś jednym z najważniejszych przykładów polskiej powieści gotyckiej początku XIX wieku. Wraz ze „Strachem w Zameczku” utwór należy do pierwszych polskich realizacji gatunku niezwykle popularnego w Europie końca XVIII stulecia — literatury grozy rozgrywającej się pośród ruin, tajemniczych zamków, dawnych rodów i rodzinnych sekretów.

Powieść Mostowskiej powstawała w epoce ogromnej fascynacji europejską literaturą gotycką. Wystarczy wspomnieć „Castle of Otranto” Horacego Walpole’a — książkę uznawaną za początek nowoczesnej powieści grozy, wydaną również współcześnie w kolekcjonerskiej edycji przez Rambler Press. Czytając „Zamek Koniecpolskich” wyraźnie widać, że Anna Mostowska doskonale znała zachodnioeuropejską literaturę epoki. Jej powieść wykorzystuje charakterystyczne dla gotycyzmu motywy tajemnicy, melancholii, ruin i emocjonalnego niepokoju, ale jednocześnie zachowuje wyraźnie polski kontekst historyczny i kulturowy.

Anna Mostowska i polska powieść gotycka

Mostowska należała do kobiet znakomicie odnajdujących się w środowisku europejskich intelektualistów i ludzi kultury. Była osobą świetnie wykształconą, znakomicie obeznaną z literaturą francuską, angielską i niemiecką. Jej życie związane było zarówno z Wilnem, jak i Warszawą — dwoma najważniejszymi ośrodkami kultury polskiej początku XIX wieku. Szczególnie interesującą postacią pozostaje również jej drugi mąż, Tadeusz Mostowski, z którym formalny rozwód nastąpił w 1804 roku. Mostowski należał do najwybitniejszych polskich polityków i działaczy kulturalnych epoki porozbiorowej. Był nie tylko publicystą i senatorem, ale również wydawcą oraz organizatorem jednej z najciekawszych warszawskich oficyn początku XIX wieku.

To właśnie środowisko związane z działalnością Tadeusza Mostowskiego pozwala lepiej zrozumieć literackie ambicje Anny Mostowskiej. W warszawskim pałacu Mostowskich działała jedna z najważniejszych oficyn wydawniczych epoki, skupiająca ludzi zainteresowanych literaturą europejską, nowoczesną kulturą drukarską i rozwojem polskiego życia intelektualnego. W twórczości Anny Mostowskiej bardzo wyraźnie widać fascynację kulturą Zachodu, ale również próbę przeniesienia europejskich wzorców literackich na grunt polski. Dzięki temu „Zamek Koniecpolskich” pozostaje dziś nie tylko przykładem dawnej powieści grozy, lecz również świadectwem przemian kultury polskiej początku XIX wieku.

Powieść wyróżnia się charakterystyczną atmosferą niepokoju i tajemnicy. Ruiny, dawne zamki, ukryte historie rodzinne i emocjonalne napięcie stają się u Mostowskiej elementami budującymi świat znajdujący się pomiędzy sentymentalizmem a romantyczną wyobraźnią. Autorka nie ogranicza się jednak do prostego naśladowania zachodnich wzorców. Jej literatura posiada własny rytm i specyficzną melancholię, bardzo charakterystyczną dla polskiej kultury epoki porozbiorowej. Dzięki temu „Zamek Koniecpolskich” zachowuje wyjątkowy charakter również współcześnie.

Twórczość Anny Mostowskiej przez wiele dziesięcioleci pozostawała na marginesie historii literatury. Dopiero współczesne badania nad polskim preromantyzmem i dawną literaturą kobiecą przywróciły jej należne miejsce. Dziś Mostowska uznawana jest za jedną z prekursorek polskiej wyobraźni romantycznej oraz jedną z pierwszych kobiet aktywnie uczestniczących w życiu literackim dawnej Rzeczypospolitej. Jej utwory pozostają ważnym świadectwem epoki, w której literatura coraz silniej zwracała się ku emocjom, historii i światu indywidualnych przeżyć.

Limitowane wydanie Rambler Press

Prezentowane wydanie kolekcjonerskie przygotowano w duchu tradycji private press oraz współczesnego edytorstwa bibliofilskiego. Edycja powstała z myślą o czytelnikach i kolekcjonerach poszukujących książek wykonywanych z dbałością o typografię, papier oraz rzemiosło introligatorskie. To współczesna interpretacja klasycznej książki inspirowana europejską kulturą drukarską XVIII i XIX wieku oraz historycznymi metodami projektowania publikacji literackich.

Projekt wydania świadomie nawiązuje do estetyki druków epoki preromantyzmu i wczesnego romantyzmu. Zachowano spokojny rytm typografii, oszczędną ornamentykę oraz proporcje charakterystyczne dla dawnych wydań literackich. Całość podporządkowano zasadom tradycyjnego projektowania książki, w którym tekst, marginesy, światło strony i materiał tworzą harmonijną kompozycję. Wydanie nie próbuje konkurować z historycznymi drukami dekoracyjnością, lecz raczej odwołuje się do ich elegancji, prostoty i równowagi formalnej.

Do składu wykorzystano krój Monotype Walbaum — klasyczne pismo inspirowane typografią przełomu XVIII i XIX wieku. Krój ten, wywodzący się z tradycji niemieckiego klasycyzmu typograficznego, doskonale współgra z atmosferą dawnej literatury gotyckiej i sentymentalnej. Monotype Walbaum wyróżnia się elegancją, wyraźnym rytmem oraz subtelnym kontrastem form, dzięki czemu pozwala przywołać charakter historycznych druków przy zachowaniu komfortu współczesnej lektury.

Książkę wydrukowano na papierze Century Laid — papierze żeberkowym dobrze współgrającym z klasyczną typografią i estetyką dawnych wydań literackich. Charakterystyczna faktura papieru nadaje publikacji wyraźnie materialny charakter i przywołuje atmosferę historycznych druków z przełomu XVIII i XIX wieku. W wydaniach przygotowywanych w duchu fine press papier pozostaje jednym z najważniejszych elementów projektu, wpływając nie tylko na trwałość książki, lecz również na sposób odbioru tekstu.

Nakład ograniczono do 25 numerowanych egzemplarzy. Każda książka została ręcznie oprawiona w półskórek i umieszczona w ochronnym etui. W oprawie wykorzystano papier marmurkowy wykonany w pracowni Magdaleny Jurkiewicz — jednej z najciekawszych współczesnych polskich twórczyń papierów marmurkowych. Górna krawędź bloku została złocona, nawiązując do tradycji dawnych luksusowych wydań literackich przygotowywanych dla kolekcjonerów i bibliotek bibliofilskich.

Limitowane wydania Rambler Press powstają w niewielkich seriach, z naciskiem na trwałość materiałów, jakość wykonania i świadome odwołania do historii europejskiej typografii. Oficyna traktuje książkę jako całościowy obiekt artystyczny, w którym tekst, papier, proporcje strony, druk i oprawa pozostają ze sobą w świadomej relacji. Takie podejście bliskie jest tradycji private press — ruchu wydawniczego rozwijającego się od końca XIX wieku wokół idei pięknie wykonanej książki przygotowywanej z myślą o trwałości i estetycznej harmonii.

„Zamek Koniecpolskich” Anny Mostowskiej w tej edycji pozostaje jednocześnie ważnym świadectwem narodzin polskiej wyobraźni romantycznej i przykładem współczesnego rzemiosła edytorskiego. To publikacja przygotowana dla czytelników zwracających uwagę nie tylko na sam tekst literacki, lecz również na typografię, papier, proporcje strony i sposób wykonania oprawy. Wydanie może zainteresować kolekcjonerów fine press, miłośników historii książki, badaczy literatury preromantycznej oraz osoby poszukujące limitowanych wydań klasyki dawnej literatury polskiej.

O WYDANIU

Nakład: 25 egzemplarzy

Papier: Century Laid

Krój pisma: Monotype Walbaum

Oprawa: ręczna, półskórek

Etui: tak Format: 132 × 214 mm