Joseph de Maistre i europejska kultura książki
W prywatnej bibliotece Rambler Press znajdują się książki, które nie są bezpośrednio związane z naszym programem wydawniczym, ale wiele mówią o źródłach naszych zainteresowań, redakcyjnych gustach oraz sposobie myślenia o dawnej kulturze książki. Do takich publikacji należą bez wątpienia Wieczory Petersburskie Josepha de Maistre’a — jedno z najważniejszych dzieł europejskiej myśli konserwatywnej XIX wieku.
Egzemplarz znajdujący się w naszej bibliotece został ręcznie oprawiony w pełną skórę. Dzięki temu współczesne wydanie zyskało formę bliższą tradycji dawnej sztuki introligatorskiej oraz klasycznemu wyobrażeniu książki jako przedmiotu trwałego, przygotowanego z myślą o wieloletnim użytkowaniu. Tego rodzaju ręczna oprawa książek pozostaje dziś rzadkością, kojarzoną przede wszystkim z wydaniami kolekcjonerskimi, prywatnymi bibliotekami bibliofilskimi oraz działalnością wydawnictw fine press.
„Wieczory Petersburskie” jako filozoficzny dialog
Książka została wydana kilka lat temu przez Uniwersytet Warszawski. Nie jest więc publikacją przygotowaną przez Rambler Press ani częścią naszego programu wydawniczego w ścisłym znaczeniu. Pozostaje jednak bliska naszym zainteresowaniom — zarówno intelektualnym, jak i typograficznym.
Joseph de Maistre, urodzony w 1753 roku w Chambéry filozof, dyplomata i publicysta, należał do najważniejszych krytyków rewolucji francuskiej oraz gwałtownych przemian politycznych przełomu XVIII i XIX wieku. Jego twórczość wywarła ogromny wpływ na rozwój europejskiego konserwatyzmu, choć sam autor pozostaje postacią znacznie bardziej złożoną niż prosty polityczny symbol.
Najbardziej fascynuje jednak nie tylko sama treść jego książek, lecz także sposób prowadzenia wywodu. De Maistre pisał językiem eleganckim, ironicznym, chwilami niemal salonowym. Wieczory Petersburskie mają formę filozoficznego dialogu prowadzonego podczas spotkań w Petersburgu, gdzie autor przebywał jako dyplomata. Dzięki temu książka uniknęła ciężaru typowego traktatu politycznego. Refleksja religijna, moralna i polityczna została połączona z literacką swobodą, która sprawia, że dzieło czyta się dziś bardziej jak rozmowę ludzi epoki niż abstrakcyjny wykład filozofii politycznej.
To właśnie ta forma sprawia, że Wieczory Petersburskie pozostają książką żywą. De Maistre pisał o naturze władzy, przemocy, religii, tradycji oraz granicach ludzkiego rozumu językiem pełnym aforyzmów i intelektualnej elegancji. Nawet czytelnik, który nie podziela jego poglądów, musi przyznać, że obcuje z jednym z najwybitniejszych stylistów swojej epoki.
Ręczna oprawa książki w pełną skórę
W Rambler Press interesują nas nie tylko same teksty, ale również historia książki jako materialnego przedmiotu. Dawne wydania przypominają, że literatura filozoficzna, historyczna czy poetycka otrzymywała kiedyś oprawę odpowiadającą randze dzieła. Ręczne szycie, klasyczna typografia, dobre papiery i pełne skórzane oprawy nie były luksusowym dodatkiem, lecz naturalnym elementem kultury czytelniczej.
Dlatego egzemplarz Wieczorów Petersburskich znajdujący się w naszej bibliotece został oprawiony ręcznie w pełną skórę. Tego rodzaju oprawa zmienia sposób obcowania z książką. Nie chodzi wyłącznie o estetykę, ale również o trwałość i fizyczny charakter lektury. Skóra, ręcznie formowany grzbiet, tłoczenia oraz tradycyjne techniki introligatorskie przypominają, że książka może być przedmiotem przeznaczonym na dziesięciolecia, a nie jedynie chwilowym nośnikiem tekstu.
Ręcznie oprawione książki w skórze pozostają dziś domeną niewielkich pracowni introligatorskich, bibliotek bibliofilskich oraz wydawnictw fine press. W epoce masowej produkcji coraz rzadziej spotyka się publikacje przygotowywane z podobną dbałością o trwałość materiałów i klasyczną formę.
Rambler Press i tradycja fine press
Choć Wieczory Petersburskie nie należą do programu wydawniczego Rambler Press, książka dobrze pokazuje obszar naszych zainteresowań. Od lat fascynują nas dawne wydania filozoficzne, historyczne i literackie, a także kultura książki przełomu XVIII i XIX wieku — epoki Didotów, Bodoniego, Johna Bella czy warszawskich oficyn klasycystycznych.
Interesuje nas nie tylko dawna typografia, lecz również sam sposób myślenia o książce jako przedmiocie trwałym, projektowanym z myślą o przyszłych pokoleniach. Właśnie dlatego w naszej bibliotece, obok wydań fine press i książek drukowanych w limitowanych nakładach, znajdują się również współczesne publikacje, które dzięki ręcznej oprawie oraz indywidualnemu opracowaniu introligatorskiemu zyskują nowy charakter.
To pewnego rodzaju dialog między współczesnym drukiem a dawną tradycją sztuki książki.
Książka jako przedmiot trwały
Dziś, w epoce szybkiej konsumpcji treści cyfrowych, książki takie jak Wieczory Petersburskie przypominają, że istnieje również inny sposób czytania — wolniejszy, bardziej skupiony i wymagający. Być może właśnie dlatego dzieła Josepha de Maistre’a nadal przyciągają czytelników zainteresowanych historią idei, filozofią polityczną, dawną kulturą europejską oraz kolekcjonerskimi wydaniami książek.
Egzemplarz znajdujący się w prywatnej bibliotece Rambler Press pozostaje więc nie tyle elementem naszego programu wydawniczego, ile świadectwem pewnych fascynacji — zarówno intelektualnych, jak i typograficznych. To książka dobrze pokazująca, jak silnie historia idei potrafi łączyć się z historią samej książki.
Komentarze: 0