Między włóknem a słowem. O papierze, który nadaje książkom trwałość

Filigran „Connoisseur” z okrągłym medalionem i profilem postaci, widoczny w strukturze papieru pod światło.

Papier to coś więcej niż tylko podłoże – to fundament każdej pracy, szczególnie wtedy, gdy mówimy o druku książek. To właśnie od jego jakości zależy nie tylko wygląd publikacji, ale także jej trwałość, odbiór i sposób, w jaki czytelnik doświadcza kontaktu z tekstem i obrazem. W naszej pracy świadomie wybieramy papiery bawełniane, ponieważ oferują one najwyższy poziom jakości, a jednocześnie doskonale sprawdzają się w druku książek artystycznych, edycji limitowanych i publikacji wymagających szczególnej oprawy. Wśród nich kluczową rolę odgrywają Fabriano Tiepolo, Zuber Rider oraz Somerset – trzy wyjątkowe papiery o bogatej historii, niepowtarzalnych właściwościach i głęboko zakorzenionej tradycji produkcji.

Papier bawełniany od wieków uchodzi za najbardziej szlachetny materiał papierniczy. Powstaje z włókien bawełny, co odróżnia go od papierów drzewnych i sprawia, że jest znacznie bardziej trwały. Nie żółknie, nie kruszy się i zachowuje swoje właściwości przez dziesięciolecia, a nawet stulecia. To szczególnie istotne w kontekście druku książek, gdzie liczy się nie tylko estetyka, ale również długowieczność. Papier bawełniany ma także wyjątkową strukturę – jest przyjemny w dotyku, dobrze przyjmuje farbę drukarską i pozwala uzyskać głębię oraz subtelność, której nie da się osiągnąć na standardowych papierach. Dzięki temu książki drukowane na papierze bawełnianym zyskują zupełnie inny wymiar – stają się obiektem, który chce się nie tylko czytać, ale również dotykać i kolekcjonować.

Fabriano Tiepolo to papier wywodzący się z jednej z najstarszych tradycji papierniczych w Europie. Fabriano rozpoczęło swoją działalność już w 1264 roku we Włoszech, w mieście, które do dziś uznawane jest za kolebkę europejskiego papiernictwa. To właśnie tam rozwijano techniki, które później rozprzestrzeniły się na cały kontynent. Papier Tiepolo, nazwany na cześć Giovanniego Battisty Tiepolo, jest kontynuacją tej wielowiekowej tradycji. Wykonany w 100% z bawełny, wyróżnia się subtelną fakturą i naturalną bielą, która idealnie współgra z drukiem typograficznym i ilustracją.

W kontekście druku książek Fabriano Tiepolo jest materiałem wyjątkowym. Jego powierzchnia pozwala na uzyskanie bardzo precyzyjnego odbicia tekstu, a jednocześnie nadaje stronie miękkość i głębię. To papier, który nie odbija światła w sposób agresywny, dzięki czemu czytanie staje się bardziej komfortowe. Jednocześnie jego trwałość sprawia, że książki drukowane na tym papierze mogą przetrwać pokolenia bez utraty jakości. To wybór, który łączy estetykę z funkcjonalnością i doskonale wpisuje się w ideę książki jako obiektu trwałego i wartościowego.

Zuber Rider to papier o nieco innej historii, ale równie silnie zakorzenionej w tradycji rzemieślniczej. Jego początki sięgają XIX wieku, kiedy rozwój technik graficznych i drukarskich wymagał stworzenia materiałów bardziej wytrzymałych i dostosowanych do pracy pod prasą. W tym kontekście Zuber Rider stał się odpowiedzią na potrzeby artystów i drukarzy, którzy poszukiwali papieru o większej gramaturze i wyraźniejszej strukturze. Produkowany z wysokiej jakości włókien bawełnianych, szybko zyskał uznanie jako papier niezawodny i niezwykle odporny.

Dziś Zuber Rider znajduje swoje zastosowanie nie tylko w grafice warsztatowej, ale również w druku książek, zwłaszcza tych o bardziej eksperymentalnym lub artystycznym charakterze. Jego struktura sprawia, że druk nabiera wyrazistości, a każda strona zyskuje indywidualny charakter. To papier, który „pracuje” razem z drukiem – podkreśla jego głębię i dodaje mu fizycznej obecności. W przypadku książek oznacza to doświadczenie bardziej zmysłowe, w którym tekst i obraz stają się częścią materialnej całości.

Somerset to z kolei klasyka w świecie papierów artystycznych i drukarskich, nierozerwalnie związana z brytyjską tradycją papiernictwa. Produkowany przez St Cuthberts Mill, papier ten ma swoje korzenie w zakładzie założonym w 1700 roku w hrabstwie Somerset w Anglii. To miejsce przez ponad trzy stulecia rozwijało swoje rzemiosło, dostosowując je do potrzeb kolejnych pokoleń artystów i drukarzy. Sam papier Somerset, w swojej współczesnej formie, został opracowany w XX wieku z myślą o grafice warsztatowej, ale szybko znalazł zastosowanie również w druku książek.

To właśnie w przypadku Somerset szczególnie wyraźnie widać, jak ogromne znaczenie ma sposób produkcji. St Cuthberts Mill specjalizuje się w wytwarzaniu wysokiej jakości papierów artystycznych typu mould made, tworzonych przez doświadczonych papierników przy użyciu jednej z nielicznych już na świecie maszyn cylindrycznych. Ta technologia ma swoje korzenie w początkach XIX wieku i została opracowana jako próba połączenia jakości papieru ręcznie czerpanego z możliwościami produkcji na większą skalę.

Filigran z napisem „Johannot” widoczny w papierze pod światło, delikatny znak wodny w strukturze arkusza.

Filigran to znak wodny widoczny w strukturze papieru pod światło, powstający już na etapie jego produkcji. Tworzony przez subtelne zróżnicowanie grubości włókien, pełni funkcję identyfikacyjną i świadczy o jakości oraz pochodzeniu papieru.

 

Maszyna cylindryczna, czyli cylinder mould machine, została rozwinięta około 1809–1812 roku przez brytyjskiego wynalazcę Johna Dickinsona. Była odpowiedzią na rosnące zapotrzebowanie na papier w epoce rewolucji przemysłowej. W przeciwieństwie do szybkich maszyn ciągłych, które pojawiły się w tym samym czasie, jej zadaniem nie była maksymalizacja wydajności, lecz zachowanie jakości. I to właśnie czyni ją tak wyjątkową do dziś.

Jej działanie opiera się na powolnym, kontrolowanym procesie formowania arkusza. Obracający się cylinder pokryty siatką zanurza się w masie papierniczej i „wyławia” z niej cienką warstwę włókien. Włókna te układają się w sposób naturalny, pod wpływem ruchu wody, a nie mechanicznego wymuszania kierunku. Dzięki temu powstaje struktura bardziej organiczna, przypominająca papier ręcznie czerpany. To przekłada się bezpośrednio na właściwości papieru – jego wytrzymałość, elastyczność oraz sposób przyjmowania farby.

W kolejnych etapach arkusz przenoszony jest na filc, delikatnie prasowany i suszony w kontrolowanych warunkach. Cały proces jest wolniejszy i wymaga znacznie większej precyzji niż produkcja przemysłowa, ale daje efekt, którego nie da się osiągnąć innymi metodami. To właśnie dlatego na świecie pozostało tak niewiele takich maszyn – są wymagające, kosztowne i zależne od doświadczenia papierników.

W kontekście druku książek znaczenie tej technologii jest ogromne. Papier produkowany na maszynie cylindrycznej nie jest jednorodny i „płaski”. Ma subtelną głębię, mikrostrukturę i miękkość, które sprawiają, że farba drukarska osadza się w nim w sposób bardziej naturalny. Tekst nie leży na powierzchni, lecz staje się częścią materiału. To daje efekt niezwykle elegancki, trwały i przyjazny dla oka – idealny dla książek, które mają być nie tylko czytane, ale również przechowywane i podziwiane.

Somerset, wykonany w 100% z bawełny, jest doskonałym przykładem tego podejścia. Jego aksamitna powierzchnia, stabilność i zdolność do równomiernego przyjmowania druku sprawiają, że od lat pozostaje jednym z najważniejszych papierów w świecie grafiki i edytorstwa. To papier, który nie tylko spełnia wymagania techniczne, ale również buduje doświadczenie obcowania z książką.

To, co łączy Fabriano Tiepolo, Zuber Rider i Somerset, to nie tylko ich bawełniany skład, ale również ich zdolność do podniesienia jakości druku książek na zupełnie inny poziom. Papier przestaje być neutralnym tłem, a staje się integralną częścią projektu. Jego faktura, ciężar i sposób, w jaki reaguje na farbę, wpływają na odbiór każdej strony. W przypadku książek oznacza to większą głębię doświadczenia czytelniczego – kontakt z publikacją staje się bardziej fizyczny, bardziej świadomy.

W czasach, gdy wiele książek produkowanych jest masowo na papierach o niższej jakości, wybór papieru bawełnianego jest świadomą decyzją o powrocie do rzemiosła i trwałości. To także sposób na podkreślenie wartości samej publikacji. Książka drukowana na papierze bawełnianym nie jest jedynie nośnikiem treści – staje się obiektem, który ma swoją wagę, fakturę i obecność. Jest czymś, co można przechowywać, przekazywać dalej i do czego chce się wracać.

Dlatego właśnie w naszej pracy sięgamy po Fabriano Tiepolo, Zuber Rider i Somerset. Każdy z tych papierów wnosi coś innego, ale wszystkie łączy najwyższa jakość i doskonałość w druku książek. To materiały, które pozwalają tworzyć publikacje nie tylko piękne, ale także trwałe – takie, które przetrwają próbę czasu i zachowają swoją wartość przez lata.

Komentarze: 0

Wprowadź komentarz